مفاهیم حقوق و دستمزد قسمت اول

مفاهیم حقوق و دستمزد قسمت اول

1400/2/13

قانون کـــــــار بیمه مالیــــــات حقــــــوق

 

بخش یک از فصل اول - قانون کـار

حق السعی یا مزد :

كليه دريافت هاي قانوني كه كارگر به اعتبار قرارداد كار اعم از مزد يا حقوق، كمك عائله مندي، هزينه هاي مسكن، خوابار، اياب و ذهاب، مزاياي غيرنقدي، پاداش افزايش توليد، سود سالانه و نظاير آنها دريافت مي‌نمايد را حق السعي مي‌نامند. (ماده 34)

وجوه نقدي يا غيرنقدي و يا مجموع آنها كه در مقابل انجام كار به كارگر پرداخت مي‌شود مزد گویند. (ماده 35)

ت1: چنانچه مزد با ساعات انجام كار مرتبط باشد، مزد ساعتي و درصورتيكه براساس ميزان انجام كارو يا محصول توليد شده باشد، كار مزد و چنانچه براساس محصول توليد شده و يا ميزان انجام كار در زمان معين باشد، كارمزد ساعتي، ناميده مي‌شود.

نحوه پرداخت مزد:

مزد بايد در فواصل زماني مرتب و در روز غيرتعطيل و ضمن ساعات كار به وجه نقد رايج كشور يا با تراضي طرفين به وسيله چك عهده بانك و با رعايت شرايط ذيل پراخت شود (ماده 37)

ت1: درماه هاي سي و يك روزه مزايا و حقوق بايد براساس 31 روز محاسبه و به كارگر پرداخت شود.

كار فرما فقط در موارد ذيل مي‌تواند از مزد كارگر برداشت نمايد: (ماده 45)

الف) موردي كه قانون صراحتا اجازه داده باشد.

ب) هنگامي كه كارفرما بعنوان مساعده وجهي به كارگرداده باشد.

ج)  اقساط وام هائي كه كارفرما به كارگر داده است طبق ضوابط مربوطه.

د) چنانچه دراثر اشتباه محاسبه مبلغي اضافه پرداخت شده باشد.

ه ) مال الاجاره خانه سازماني كه ميزان آن با توافق طرفين تعيين گرديده است درصورتيكه اجاره اي باشد با توافق طرفين تعيين مي‌گردد.

و ) وجوهي كه پرداخت آن ازطرف كارگر براي خريد اجناس ضروري از شركت تعاوني مصرف همان كارگاه تعهد شده است.

ت1 : هنگام دريافت وام مذكور در بند ج با توافق طرفين بايد ميزان اقساط پرداختي تعيين گردد.

 

قانون کار

 

مـــدت کــــــــــار :

بر اساس ماده 51 قانون کار ساعات کار، مدت زمانی است که کارگر نیرو یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار میدهد و دارای شرایط ذیل است:

ساعت کار کارگران در شبانه روز نباید از 8 ساعت تجاوز نماید.

کارفرما با توافق کارگران، نماینده یا نمایندگان قانونی آنان میتواند ساعت کار را در بعضی از روزهای هفته کمتر از میزان مقرر و در دیگر روزها اضافه بر این میزان تعیین کند به شرط آنکه مجموع ساعات کار هر هفته از 44 ساعت تجاوز نکند.

در کارهای کشاورزی کارفرما میتواند با توافق کارگران نماینده یا نمایندگان قانونی آنان ساعت کار را در شبانه روز با توجه به کار و عرف و فصول مختلف تنظیم نماید. در کارهای سخت و زیان آور و زیرزمینی، ساعات کار نباید از شش ساعت در روز و 36 ساعت در هفته تجاوز نماید. (ماده 52) در کار نوبتی ممکن است ساعات کار از 8 ساعت در شبانه روز و 44 ساعت در هفته تجاوز نماید، لکن جمع ساعات کار در چهار هفته متوالی نباید از 176 ساعت تجاوز کند. (ماده 57)

 

ساعات کار کارگران در قانون کار به انواع زیر تقسیم میگردد :

کار روز : کارهایی است که زمان انجام آن از ساعت 6 بامداد تا 22 است.

کار شب : کارهایی است که زمان انجام آن بین 22 تا 6 بامداد قرار دارد.

کار مختلط : کارهایی است که ساعات انجام آن هم در روز و هم در شب واقع میشود.(ماده 53)

کار متناوب : کاری که در ساعات معینی از شبانه روز صورت میگیرد. (ماده 54)

کار نوبتی :کاری که طول ماه گردش دارد و نوبت های آن،صبح یا عصر یا شب واقع میشود. (ماده 55)

کارهای سخت و زیان آور : کارهایی است که در آنها عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی وبیولوژیکی محیط کار غیراستاندارد بوده که نتیجه آن بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن است.

 

 

فوق العاده نوبتی (شيفت):

کارگری که در طول ماه بطور نوبتی کار میکند در نوبت های متفاوت درصد های متفاوت دارد : (ماده56)

صبح و عصر : از ساعت ( 6 الی14 ) نرخ نوبت بیکاری %10

صبح و عصر و شب : از ساعت ( 14 الی 22 )  نرخ نوبت بیکاری %15

صبح و شب یا عصر و شب: از ساعت ( 6 الی 14 ) نرخ نوبت بیکاری %5/22

این مبالغ به صورت روزانه محاسبه شده است که به حقوق پایــــــه اضافه می گردد.

برای محاسبه ماهانه، بایدارقام به دست آمده را در تعداد روزهای ماه ضرب کنید.

 

فوق العاده شب کاری و جمعه کاری :

مدت زمان کار

 

برای هر ساعت کار در شب به کارگران غیر نوبتی 35% اضافه برمزد ساعت کار عادی تعلق می گیرد. (ماده 58)

 

فوق العاده های شب کاری و نوبت کاری، موضوع مواد 56 و 58 قانون کار برای کارگرانی که در کارگاه های کمتر از ده نفر کار می کنند فقط 10 % است.

روز جمعه روز تعطیلی کارگران با استفاده از مزد است و در مشاغلی که برحسب ضرورت نیاز به فعالیت کارگران در این روز باشد روز دیگری بجای جمعه برای تعطیلی توافق شده و کارگرانی که به این ترتیب روزهای جمعه کار می کنند 40% اضافه برمزد دریافت خواهند داشت. (ماده 62)

 

فوق العاده ماموریت :

به كارگراني كه به موجب قرارداد يا موافقت بعدي به ماموريتهاي خارج از محل خدمت اعزام مي‌شوند فوق العاده ماموريت تعلق مي‌گيرد. اين فوق العاده نبايد كمتر از مزد ثابت يا مزد مبناي روزانه كارگران باشد. همچنين كارفرما مكلف است وسيله يا هزينه رفت و برگشت آنها را تامين نمايد. (ماده 46)

ت 1 : مأموريت به موردي اطلاق مي‌شود كه كارگر براي انجام كار حداقل 50 كيلومتر از محل كارگاه اصلي دور شود و يا ناگزير باشد حداقل يك شب در محل مأموريت توقف نمايد.

اگر اضافه کاری و کار در روز جمعه باشد و روز تعطیلی یک روز دیگر تعیین شده باشد. نرخ روز جمعه 140% نرخ روز عادی است.

در صورت اضافه کار داشتن در روز جمعه نرخ اضافه کار عبارت است از:

نرخ اضافه کار در روز جمعه = (40%+ 40%+1) × نرخ عادی هر ساعت کار

اگر شب کاری در روز جمعه اتفاق بیفتد:

نرخ اضافه کار در روز جمعه = (35%+40%+1) × نرخ عادی هر ساعت کار

اگر در روز جمعه در هنگام شب کاری اضافه کاری انجام شود:

نرخ اضافه کار در روز جمعه = (35%+40%+40%+1) × نرخ عادی هر ساعت کار

در مقالات آتی به موضوعات زیر خواهیم پرداخت: 

  • بن خواربار و حق مسکن

  • حق عائله مندي

  • وام ازدواج بیمه تامین اجتماعی و ...