مواردی در خصوص قانون کار

مواردی در خصوص قانون کار

حق السعی یا مزد:

كليه دريافت هاي قانوني كه كارگربه اعتبار قرارداد كاراعم ازمزد يا حقوق، كمك عائله مندي،هزينه هاي مسكن، خوابار، اياب و ذهاب، مزاياي غيرنقدي، پاداش افزايش توليد، سود سالانه و نظاير آنها دريافت مي‌نمايد را حق السعي مي‌نامند. (ماده 34)

وجوه نقدي يا غيرنقدي و يا مجموع آن ها كه در مقابل انجام كار به كارگر پرداخت مي‌شود مزد گویند. (ماده 35)

چنانچه مزد با ساعات انجام كار مرتبط باشد، مزد ساعتي و درصورتيكه براساس ميزان انجام كارو يا محصول توليد شده باشد، كار مزد و چنانچه براساس محصول توليد شده و يا ميزان انجام كار در زمان معين باشد، كارمزد ساعتي، ناميده مي‌شود.

 

نحوه پرداخت مزد:

مزد بايد در فواصل زماني مرتب و در روز غيرتعطيل و ضمن ساعات كار به وجه نقد رايج كشور يا با تراضي طرفين به وسيله چك عهده بانك و با رعايت شرايط ذيل پراخت شود :(ماده 37)

درماههاي سي و يكروزه مزايا و حقوق بايد براساس 31 روز محاسبه و به كارگر پرداخت شود.

كارفرما فقط در موارد ذيل مي‌تواند از مزد كارگر برداشت نمايد:(ماده 45)حقوق دریافتی

 الف) موردي كه قانون صراحتا اجازه داده باشد.

ب)هنگامي كه كارفرما بعنوان مساعده وجهي به كارگرداده باشد.

ج) اقساط وامهائي كه كارفرما به كارگر داده است طبق ضوابط مربوطه.

 

نحوه پرداخت مزد:

د) چنانچه دراثر اشتباه محاسبه مبلغي اضافه پرداخت شده باشد.

ه ) مال الاجاره خانه سازماني (كه ميزان آن با توافق طرفين تعيين گرديده است) درصورتيكه اجاره اي باشد با توافق طرفين تعيين مي‌گردد.

و) وجوهي كه پرداخت آن ازطرف كارگر براي خريد اجناس ضروري از شركت تعاوني مصرف همان كارگاه تعهد شده است.

هنگام دريافت وام مذكوردربند ج با توافق طرفين بايد ميزان اقساط پرداختي تعيين گردد.

 

مدت کار:

* بر اساس ماده 51 قانون کار ساعات کار، مدت زمانی است که کارگر نیرو یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار میدهد و دارای شرایط ذیل است:

  • ساعت کار کارگران در شبانه روز نباید از 8 ساعت تجاوز نماید.
  • کارفرما با توافق کارگران، نماینده یا نمایندگان قانونی آنان میتواند ساعت کار را در بعضی از روزهای هفته کمتر از میزان مقرر و در دیگر روزها اضافه بر این میزان تعیین کند به شرط آنکه مجموع ساعات کار هر هفته از 44 ساعت تجاوز نکند.

ساعات کار کارگران در قانون کار به انواع زیر تقسیم میگردد:

  • کار روز: کارهایی است که زمان انجام آن از ساعت ۶ بامداد تا 22 است.
  • کار شب: کارهایی است که زمان انجام آن بین 22 تا ۶ بامداد قرار دارد.
  • کار مختلط: کارهایی است که ساعات انجام آن هم در روز و هم در شب واقع میشود. (ماده 53)
  • کار متناوب:کاری که در ساعات معینی از شبانه روز صورت میگیرد. (ماده 54)
  • کار نوبتی:کاری که طول ماه گردش دارد و نوبتهای آن،صبح یا عصر یا شب واقع میشود. (ماده 55)
  • کارهای سخت و زیان آور: کارهایی است که در آنها عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی وبیولوژیکی محیط کار غیراستاندارد بوده که نتیجه آن بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن است.

 

فوق العاده نوبتی (شيفت):

کارگری که در طول ماه بطور نوبتی کار میکند در نوبت های متفاوت درصد های متفاوت دارد(ماده56):

صبح و عصر:  (از ساعت 6 الی 14)  نرخ نوبت کاری 10 %

صبح و عصرو شب:    (از ساعت 14 الی 22) نرخ نوبت کاری 15 %

صبح و شب یا عصرو شب:    (از ساعت 22 الی 6)  نرخ نوبت کاری 22.5%

این مبالغ به صورت روزانه محاسبه شده است که به حقوق پایه اضافه می گردد.

برای محاسبه ماهانه، بایدارقام به دست آمده را در تعداد روزهای ماه ضرب کنید.

 

فوق العاده شب کاری و جمعه کاری :

  • برای هر ساعت کار در شب به کارگران غیر نوبتی 35 % اضافه برمزد ساعت کار عادی تعلق می گیرد. (ماده 58)
  • فوق العاده های شب کاری و نوبت کاری، موضوع مواد 5۶ و 58 قانون کار برای کارگرانی که در کارگاه های کمتر از ده نفر کار می کنند فقط 10 % است.
  • روز جمعه روز تعطیلی کارگران با استفاده از مزد است و در مشاغلی که برحسب ضرورت نیاز به فعالیت کارگران در این روز باشد روز دیگری بجای جمعه برای تعطیلی توافق شده و کارگرانی که به این ترتیب روزهای جمعه کار می کنند 40 % اضافه برمزد دریافت خواهند داشت. (ماده 62)

تایم کاری

فوق العاده ماموریت :

به كارگراني كه به موجب قرارداد يا موافقت بعدي به ماموريتهاي خارج از محل خدمت اعزام مي‌شوند فوق العاده ماموريت تعلق مي‌گيرد. اين فوق العاده نبايد كمتر از مزد ثابت يا مزد مبناي روزانه كارگران باشد. همچنين كارفرما مكلف است وسيله ياهزينه رفت و برگشت آنها را تامين نمايد. (ماده 46)

مأموريت به موردي اطلاق مي‌شود كه كارگر براي انجام كار حداقل 50 كيلومتر از محل كارگاه اصلي دور شود و يا ناگزير باشد حداقل يك شب در محل مأموريت توقف نمايد.

 

اضافه کار:   «اضافه کاری مشمول مالیات و بیمه می باشد.»

درصورتی که کارگران بیش از 44 ساعت در هفته مشغول کار گردند باید شرایط ذیل رعایت گردد:

  1. موافقت کارگر
  2. پرداخت 40 % اضافه برمزد هر ساعت کار عادی
  3. ساعات کار اضافی به کارگران نباید از 4 ساعت در روز تجاوز نماید. (ماده5۹ ق.ک)
  4. ارجاع کار اضافی به کارگرانی که کار شبانه یا کارهای خطرناک و سخت و زیان آور انجام می دهند ممنوع است( ماده ۶1 ق.ک)

 

نرخ عادی هر ساعت کار= 7,33 ÷ مبلغ هرروز کار بر اساس قانون کار

نرخ اضافه کار در روزهای عادی= 140% × نرخ عادی هر ساعت کار

  • اگر اضافه کاری و کار در روز جمعه باشد و روز تعطیلی یک روز دیگر تعیین شده باشد. نرخ روز جمعه 140 % نرخ روز عادی است.
  • در صورت اضافه کار داشتن در روز جمعه نرخ اضافه کار عبارت است از:

نرخ اضافه کار در روز جمعه = (40%+ 40%+1) × نرخ عادی هر ساعت کار

  • اگر شب کاری در روز جمعه اتفاق بیفتد:

نرخ اضافه کار در روز جمعه = (35%+40%+1) × نرخ عادی هر ساعت کار

  • اگر در روز جمعه در هنگام شب کاری اضافه کاری انجام شود:

نرخ اضافه کار در روز جمعه = (35%+40%+40%+1) × نرخ عادی هر ساعت کار

بن خواربار و حق مسکن:  «مشمول مالیات و بیمه می باشد.»

  • بن خواربار و حق مسکن: این مبلغ همه ساله طی بخشنامه ای از طریق وزارت کار برای اشخاص متأهل و مجرد به صورت ثابت تعیین و اعلام می گردد. مبلغ برای یک ماه کارکرد کامل است لذا اگر شخصی کمتر از یک ماه کارکرد داشته باشد به نسبت روزهای کار تعدیل و پرداخت آن براساس مصوبه سال 85 قانون کار و شورای کارگری الزامی است.

تعداد روزهای کار کارگر در ماه× 30÷ مبلغ بن خواربار یا حق مسکن برای یک ماه

حق عائله مندي (اولاد): مشمول مالیات می گردد اما مشمول بیمه نیست. بر اساس ماده 8۶ قانون تأمین اجتماعی به افرادی که ازدواج نموده و دارای فرزند می گردند مبلغی به عنوان حق اولاد از سوی کارفرما پرداخت خواهد شد. در ماده واحده قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب 20 خرداد ۹2 مجلس شورای اسلامی مقررشده «تمامی محدودیت های مقرر در قانون تنظیم خانواده و جمعیت مصوب 2۶ اردیبهشت 72 و اصلاحات آن و سایر قوانین که بر اساس تعداد فرزند برای والدین شاغل یا فرزندان آنان ایجادشده، لغو می شود.»

به ازای هر فرزند و بدون محدودیت در تعداد فرزندان، عائله مندی پرداخت نمایند.

مبلغ حق اولاد = تعداد فرزندان حداقل× %10 × حقوق وزارت کار به صورت ماهیانه

کمک عائله مندی تا هرچند فرزند بیمه شده پرداخت می شود مشروط بر آنکه:

  1.  بیمه شده حداقل سابقه پرداخت حق بیمه 720 روز کار را داشته باشد. (سه سال سابقه کار)
  2. سن فرزندان از هجده سال کمتر باشد و یا منحصراً به تحصیل اشتغال داشته باشند تا پایان تحصیل یا در اثر بیماری یا نقص عضو طبق گواهی کمیسیون های پزشکی موضوع ماده ۹1 این قانون قادر بکار نباشند.
  3. میزان کمک عائله مندی 3برابر حداقل مزد روزانه کارگر ساده در مناطق مختلف برای هر فرزند درماه است.

اضافه کاری

 

وام ازدواج بیمه تامین اجتماعی:

بر اساس ماده 85 قانون تأمین اجتماعی به بیمه شده زن یا مرد که برای اولین بار ازدواج می کند مبلغی معادل یک ماه متوسط مزد یا حقوق بارعایت شرایط زیر به عنوان کمک ازدواج پرداخت می شود:

  1. در تاریخ ازدواج رابطه استخدامی او با کارفرما قطع نشده باشد.
  2. ظرف پنج سال قبل از تاریخ ازدواج حداقل حق بیمه 720 روز کار را به سازمان پرداخته باشد.
  3. عقد ازدواج دائم بوده و در دفتر رسمی ازدواج به ثبت رسیده باشد.

*تبصره 1- جمع دریافتی بیمه شده ظرف دو سال قبل از ازدواج تقسیم بر 24

*تبصره 2- اگر طرفین عقد ازدواج واجد شرایط مذکور باشند، کمک ازدواج به هر دو نفر داده خواهد شد.

 

تعطيلات :

تعطیلی: روز جمعه، تعطیل هفتگی کارگران بوده که درازای آن مستحق دریافت مزد می باشند به هرحال ممکن است در بعضی از مشاغل، نیاز باشد تا کارکنان در روزهای جمعه نیز مشغول به کار گردند که در این صورت علاوه بر دریافت 40 % بیشتر از مزد روزانه، باید روز دیگری در هفته به عنوان تعطیل هفتگی در نظر گرفته شود.

  • ماده 62 ق.ک: روز جمعه، روز تعطیل هفتگی کارگران با استفاده از مزد است.
  • ماده 63 ق.ک: علاوه بر تعطیلات رسمی کشور، روز کارگر(11 اردیبهشت) نیز جزء تعطیلات رسمی کارگران به حساب می آید.

 

انواع مرخصی ها:
  1. مرخصی استحقاقی: طبق ماده ۶4 ق.ک میزان مرخصی استحقاقی سالانه کارگران 26 روز کاری در سال است و ایام تعطیل هفتگی و یا تعطیل رسمی جزء این 26 روز محاسبه نمی شود.
  2. مرخصی استعلاجی: پس از تائید پزشک معتمد باید به تائید مسئول واحد محل خدمت کارگر برسد کارگر موظف است 24 ساعت قبل مرخصی خود را به مسئول مربوطه اعلام نماید. مرخصی استعلاجی نیز در کارت مرخصی ثبت و سوابق در پرونده پرسنلی نگهداری می شود مرخصی استعلاجی به هر میزان که باشد از کارکرد ماهیانه در گواهی کار کسر و جهت دریافت غرامت ایام بیماری توسط شرکت به سازمان تأمین اجتماعی ارجاع می گردد
  3. مرخصی بدون حقوق: چنانچه کارگر مرخصی استحقاقی نداشته باشد و از طرفی نیاز به مرخصی داشته باشد مجاز است با موافقت مسئول ذی ربط از مرخصی بدون حقوق استفاده نماید. سقف استفاده از مرخصی بدون حقوق برای کارکنان قراردادی در طول یک سال یک ماه هست.
  4. مرخصی ازدواج و فوت: مشمول این قانون در موارد ازدواج دائم، فوت همسر، پدر، مادر و فرزندان حق برخورداری از 3 روز مرخصی با استفاده از مزد را خواهند داشت. و با مرخصی استحقاقی سالانه کارگران بی ارتباط بوده. ضمناً نمیتوان از این 3 روز مرخصی در زمان های دیگر استفاده کرد.
  5. مرخصی زایمان: مرخصی بارداری و زایمان کارگران زن ۹ ماه است. حقوق ایام مرخصی زایمان توسط سازمان تأمین اجتماعی پرداخت خواهد می گردد. بر اساس تبصره یک ماده 75 ق.ک پس از پایان مرخصی زایمان، کارگر زن به کار سابق خود بازمی گردد و این مدت با تائید سازمان تأمین اجتماعی جزء سوابق خدمت وی محسوب می شود.
  6. مرخصی پاس شیر: بر اساس ماده ۶ قانون ترویج تغذیه نوزاد با شیر مادر و نیز حمایت از مادران شیرده کارگر زن مجاز است برای مدت 2 سال روزانه به مدت یک ساعت مرخصی استفاده نماید.

     *برای مادرانی که صاحب فرزندان دوقلو و یا چند قلو می باشند روزانه به مدت 2 ساعت می باشد.

     * این ساعات شیردهی می تواند ابتدا یا انتهای ساعت کاری لحاظ گردد.

مرخصی

 

مرخصی هاي استفاده نشده: «مشمول بیمه و مالیات نیست»

بر اساس ماده ۶۶ قانون کار، حداکثر مدت ذخیره مرخصی معادل ۹ روز مرخصی بوده و مابقی آن باید در پایان سال به کارگر پرداخت گردد.(کارکنان دولتی مجاز به ذخیره مرخصی، تا سقف 15 روز می باشند)

  • استفاده از مرخصی برای کارکنان5 روز در ماه و 30 روز در سال با احتساب 4 روز جمعه است.
  • مرخصی روزهای پنج شنبه 4 ساعت در نظر گرفته می شود.
  • مرخصی های ساعتی هر 8 ساعت یک روز محاسبه می شود.
  • ذخیره مرخصی بیشتر از ۹ روز امکان پذیر نیست.
  • هزینه هرروز مرخصی استفاده نشده برابر مزد روزانه هست.

 

مواد قانونی ضروري مرخصی:

  • برای کارکمتر از یک سال مرخصی مزبور به نسبت مدت کار انجام یافته محاسبه می شود.64 ق.ک
  • مرخصی سالیانه کارگرانی که به کارهای سخت و زیان آور اشتغال دارند 5 هفته می باشد. 65 ق.ک
  • بابت حج واجب در تمام مدت کار،فقط یک ماه، مرخصی استحقاقی یابدون حقوق استفاده می گردد.67
  • مرخصی کمتر از یک روز کار جزء مرخصی استحقاقی منظور می شود. 70 ق.ک
  • مدت مرخصی استعلاجی،با تائید سازمان تأمین اجتماعی جزء سوابق کار و بازنشستگی محسوب میشود.

 

عيدي و پاداش :

در پایان هرسال مبلغی به عنوان عیدی به شرط اینکه از دو برابر حداقل حقوق وزارت کار کمتر نبوده واز سه برابرحداقل حقوق وزارت کار بیشتر نباشد ،به کارکنان بخش خصوصی توسط کارفرما پرداخت میگردد، اماعیدی کارمندان دولت متفاوت از بخش خصوصی بوده و همه ساله توسط دولت اعلام پرداخت می گردد.

*مبالغ عیدی پایان سال متعلق به یک سال بوده و اگر میزان کارکرد کارکنانی کمتر از آن باشد، باید مبلغ به دست آمده در هر مورد را تقسیم بر 3۶5 روز نموده و حاصل را ضربدر تعداد روزهای کارکرد نمود.

*مقرر در ماده 91 ق.م.م ، بر اساس ماده 84 و 85 ق.م.م مشمول مالیات (10 درصد) است.

عیدی و پاداش کارمندان

 

حداقل 2 برابر حقوق پایه ماهانه عیدی بخش خصوصی حداکثر 3 برابر حقوق پایه

سنوات ساليانه :

بر اساس قانون کار به ازای هرسال خدمت، یک ماه حقوق در نظر گرفته می شود. منظور از حقوق یا مبنای محاسبه حق سنوات، در کارگاه های که طرح طبقه بندی مشاغل دارند مزد گروه و پایه (مزد مبنا) و در واحدهایی که فاقد طرح می باشند مزد ثابت (مجموع مزد شغل و مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل)خواهد بود.سنوات پایا سال بابت یک سال کامل بوده و اگر میزان کارکرد کارکنانی کمتر ازیک سال باشد، باید مبلغ به دست آمده در هر مورد را تقسیم بر 365 روز و بعد ضرب در تعداد روز کارکرد نمود.

*اگر خاتمه قرارداد کار درنتیجه، کاهش توانائی های جسمی و فکری ناشی از کار کارگر باشدکارفرما مکلف است به نسبت هرسال سابقه خدمت، معادل دو ماه آخرین حقوق به وی پرداخت نماید.

 

پايه سنوات :

به کارگرانی که از شروع بکار آن ها یک سال گذشته باشد پایه سنواتی تعلق می گیرد. پایه سنوات از شروع سال دوم در همان کارگاه به کارگران تعلق گرفته و باید با حقوق پایه آن ها پرداخت گردد.

*دقت نمایید مبالغ پایه سنوات هرساله متفاوت است.

(پایه سنواتی اعلام شده× روزهای ماه)+ حقوق پایه ماهانه در سال جاری=حقوق پایه ماهانه در سال دوم